Dick en Daniël Geloven het Wel

Met theoloog Raymond Hausoul en dominee Bettie Woord. Zondag is het Dierendag. Hoog tijd voor een antwoord op de vraag die Dick van zijn vrouw mee naar huis moet nemen: komt de hond Bobbie in de hemel? En klopt het eigenlijk wel, dat christelijke idee dat dieren geen ziel hebben? Raymond Hausoul, gemeentepredikant in Vlaanderen en verbonden aan de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven, schreef het boek Gods toekomst voor dieren – een uitloper van zijn promotieonderzoek naar de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Zelf heeft hij geen hond of kat, maar vier vissen in de vijver. Zijn redenering: als God het werk van zijn handen niet laat varen, is een nieuwe aarde met alleen mensen erop geen verlossing maar verlies. Zullen daar ook muggen zijn? Luther kreeg die vraag ook al van zijn zoon. Bettie Woord is predikant in Laren (Gelderland) en blind. Ze heeft haar vierde geleidehond Izby meegenomen. Die gaat ook mee naar de kerk. Op de preekstoel staat dan niet alleen een glaasje water maar ook een snoepje voor de hond. Izby voelt een beetje als 'God op pootjes', vertelt ze. Je moet je volledig aan het dier overgeven. Als baby werd ze door de hond van haar ouders gered van koolmonoxide. Zondag preekt ze over de ezel van Bileam, het dier dat meer ziet dan de mens.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met dominee Willem Visscher, predikant van de Gereformeerde Gemeente in Amersfoort, en dominee Jacco Overeem, medewerker Kerk & Israël van de Protestantse Kerk. Volgende week zondag is het Israëlzondag, na de oorlog bedacht door de hervormde synode uit schuld en schaamte over de Holocaust. Maar inmiddels gaat het in de kerken vooral over Gaza, 7 oktober – en over de vraag wie je eigenlijk bedoelt als je 'Israël' zegt. Jacco krijgt er mailtjes over van dominees en kerkleden uit het hele land.  Hoe kijken ze in de reformatorische wereld eigenlijk naar Israël? Is de vervangingstheologie (de kerk in plaats van Israël) verdwenen? En wat kwam er voor theologie voor in de plaats? Noem je Israël Gods volk, of mag je dat niet zo zeggen sinds ze Christus als de Messias verwierp?  Scherp wordt het gesprek bij de vraag of christenen zending moeten bedrijven onder Joden. Willem vindt het een plicht. 'We mogen Joden het belangrijkste niet onthouden.' De Protestantse Kerk kiest juist voor het gesprek, legt Jacco uit. Paulus verkondigde het evangelie onder de heidenen, maar in de synagoge legde hij de Schriften uit.  Dick en Daniël vragen ook door over de Westbank en de landbelofte, over selectieve verontwaardiging, en Joden die in Nederland geen keppeltje meer durven dragen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met luitenant-generaal b.d. Mart de Kruif en krijgsmachtpredikant Martijn Barth. Veel christelijke jongens en meisjes dienen in het leger. In de kerk gaat het er intussen bijna nooit over dat Europa zich voorbereidt op oorlog. Kun je Jezus volgen en de wapens opnemen? Mart voerde het bevel over 25.000 militairen in Zuid-Afghanistan, en zag 300 manschappen sneuvelen. 'Oorlog gun je zelfs je grootste vijand niet.' Hij bidt en bezoekt kerkdiensten, maar met de kerk brak hij in de jaren tachtig toen een dominee preekte dat je geen goed christen kunt zijn in de krijgsmacht. Dominee Martijn werd uitgezonden naar Afghanistan en Polen. Op missie houdt hij bezinningsdiensten waar alle rangen wegvallen. Dick en Daniël praten met hen over het gelijk van het pacifisme, wanneer oorlog gerechtvaardigd is en bidden voor je vijanden – en wat de kerk deze Vredesweek zou moeten doen. 'Er is geen tegenstelling tussen de militair die zijn land dient en de mens die demonstreert voor vrede.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Carin Slotboom-Meijers (CHE) en Arco den Heijer (Theologische Universiteit Utrecht). Moslims geloven dat de Koran rechtstreeks uit de hemel is neergedaald. Veel christenen kijken stiekem net zo naar de Bijbel. Maar zo is het niet gegaan: de Bijbel kwam eeuwenlang, stukje bij beetje door mensenhanden tot stand. En er kwam ook een heleboel níét in. Er waren tientallen evangeliën, waarvan er maar vier het Nieuwe Testament haalden; protestanten kennen 66 bijbelboeken, katholieken 73 en de Ethiopische Kerk heeft er meer dan tachtig. Hoe kun je dan blijven geloven dat dit boek van God komt?Carin kan zich goed voorstellen dat het spannend is: wat gebeurt er als je de Bijbel tot op het bot ontleedt, zoals zij dat zelf bij haar studie Nederlands met elke tekst deed? Ze raakte haar geloof niet kwijt - het werd juist rijker. Toch ziet ze haar eerstejaars nog altijd schrikken als ze ontdekken hoeveel menselijke keuzes er kwamen kijken bij het ontstaan van de Bijbel. Arco ging theologie studeren om antwoorden te vinden op zijn vragen. Die antwoorden kreeg hij niet, wél leerde hij de vragen beter begrijpen. Dick en Daniël bespreken met hen een aantal lastige gevallen: de vier evangeliën die zich niet altijd met elkaar laten rijmen, koning Manasse die in het ene Bijbelboek de grote schurk is en in het andere tot bekering komt, en het verschil tussen onfeilbaar en foutloos. Want als Matteüs de profeet Zacharia citeert maar hem Jeremia noemt - is dat een probleem, of gewoon een foutje waar Calvijn zijn schouders al over ophaalde? En wat betekent het eigenlijk dat de Bijbel 'geïnspireerd' is?Die rommelige ontstaansgeschiedenis hoeft je geloof niet te laten wankelen, betogen beiden. Integendeel: ze brengt de Bijbel juist dichterbij, in al zijn menselijkheid. Want ook God zelf werd mens. 'Mijn geloof in God en in Jezus is veel groter dan die vragen over de bijbeltekst.' Link naar enquête: https://ND.nl/DDeventSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Laurentine Van Landeghem (33). Hoe kun je katholiek opgroeien – gedoopt, communie, katholieke school – en tóch pas op je dertigste voor het eerst horen dat Jezus voor jou aan het kruis stierf? Laurentine veroverde als jonge Vlaamse ondernemer België met vier kledingwinkels, een eigen merk en tienduizenden volgers. Maar haar succes maakte haar niet gelukkig. Ze verkocht haar merk en zocht vervulling in zelfontwikkeling, new age, manifestatie en vision boards – tot een vrouw uit diezelfde spirituele wereld ineens over Jezus begon. Laurentine dacht dat ze gek geworden was. Toch knielde ze op een dag neer: 'Jezus, als u bestaat, laat het me dan zien.' In deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen vertelt Laurentine aan Dick en Daniël over die ommekeer – en over het gevoel bedrogen te zijn: waarom had niemand haar het evangelie ooit verteld? Ze schreef er een boek over, De leugens die we graag geloven, waarin ze zeven moderne 'waarheden' ontmaskert, van 'je bent genoeg' tot 'jij bepaalt je eigen waarheid'. Ook het welvaartsevangelie ziet ze als zo'n leugen met een christelijk sausje. Ze praat met Dick en Daniël over geloven mét of zónder een groot bekeringsmoment, over kerkelijke teleurstelling en scheuring, en over waarom ze uitgesproken pro-life werd, mede door haar eigen abortus. 'Ik ben gewoon heel dankbaar dat ik daar vergiffenis voor heb ontvangen.' Boek 'De leugens die we graag geloven': https://www.kokboekencentrum.nl/boek/de-leugens-die-we-graag-geloven/See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom wonen zoveel bevindelijk gereformeerden op de Biblebelt?Met John Exalto, universitair docent historische pedagogiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Een dorp vol kerken, reformatorische scholen, lange rokken en zwarte kousen: de Biblebelt roept bij veel Nederlanders een haast folkloristisch beeld op. Maar hoe komt het eigenlijk dat zoveel bevindelijk gereformeerden op die strook van Zeeuws-Vlaanderen tot Staphorst wonen?John groeide zelf op in Veenendaal en kent de Bijbelgordel van binnenuit. Dat zoveel reformatorische christenen bij elkaar wonen is niet alleen een geografisch, maar ook een religieus-cultureel fenomeen, legt John uit. Na de Afscheiding van 1834 beginnen steeds meer christenen zich in dezelfde regio te vestigen. Het reformatorische onderwijs blijkt daarin een belangrijke motor. Welke kenmerken moet zo’n dorp of stad hebben om tot de Biblebelt te behoren? Een harde grens is volgens John niet aan te wijzen, maar er zijn wel indicatoren. John legt uit welke deze zijn en neemt ons in deze aflevering mee in de geschiedenis en de cultuur van de Biblebelt. Waarom vallen vooral dorpen, en minder steden, onder de Biblebelt? Wat zijn opvallende culturele kenmerken binnen de gordel? En heeft het nog toekomst? Of valt hij straks uiteen in losse ‘verdikkingen’ rond de Veluwe en de Betuwe? Daarnaast ziet John een opvallende, nieuwe ontwikkeling op de Biblebelt: de opkomst van de Amerikaans geïmporteerde 'cultuuroorlog' die vooral zichtbaar wordt in het lhbti-debat. Wat betekent dat voor de toekomst van de gordel? ‘Het brengt zichzelf daarmee in gevaar?’Dit was de laatste aflevering van deze zomerserie Van Avondmaal tot Zondeval. Vanaf volgende week zitten Dick en Daniël weer samen aan tafel.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met priester en moraaltheoloog Anton ten Klooster (Tilburg University).  Protestantse dominees trouwen, evangelische voorgangers hebben meestal een partner, en zelfs in de orthodoxe en Anglicaanse kerken kunnen priesters een gezin hebben. Waarom kiest de Rooms-Katholieke Kerk dan voor het celibaat?  Anton werd op zijn 26e de jongste priester van het Aartsbisdom Utrecht. Hoewel hij opgroeide in een protestants gezin, voelde hij zich tijdens een schoolreisje naar Rome onverwacht thuis in de katholieke kerk. ‘Ik ben thuisgekomen en nooit meer weggegaan.’ Niet veel later voelt hij een verlangen voor het priesterschap. Zo’n keuze maak je niet zomaar, want kiezen voor de kerk betekent ook het uitsluiten van een romantische relatie. Anton onderzocht zelf zes jaar lang of zijn verlangen echt een roeping was. Hij legt uit wat er in zo’n proces op je afkomt. Maar welke (Bijbelse) argumenten zijn er eigenlijk voor het celibaat? En waar komt het vandaan? Anton legt uit waar de wortels van het celibaat liggen, hoe de praktijk van onthouding uitgroeide tot een vaste discipline in de katholieke kerk en waarom Luther juist brak met deze traditie. Het is daarnaast ook nog maar de vraag of het celibaat toekomst heeft nu het aantal priesters afneemt. Afschaffen dus, dat celibaat? Maar dan gaat er volgens Anton iets verloren wat je nooit meer terugkrijgt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Miranda Klaver. Godsdienstsocioloog aan de Vrije Universiteit Amsterdam.De leus ‘God geneest iedereen’ van Tom de Wal stond afgelopen tijd weer volop in de belangstelling. Hoewel deze uitspraak ook door veel evangelische christenen in twijfel wordt getrokken, is het bidden om genezing een van de kernaspecten van de evangelische beweging. Waarop baseren evangelische christenen dat geloof?Sinds bekende genezingspredikers uit de Verenigde Staten als T.L. Osborn eind jaren vijftig het Malieveld vulden met duizenden mensen, is de interesse in het gebruik enorm gegroeid.   Maar hoe zat het al die eeuwen hiervoor? Waren christenen in Nederland gebedsgenezing eeuwenlang gewoon vergeten? Zeker niet, zegt Miranda, ‘er zijn altijd opwekkingsbewegingen geweest waarin gebedsgenezing werd verkondigd’. Ze neemt ons mee van de Vroege Kerk - waar ziekte als demonische macht werd beschouwd - naar de Middeleeuwen, de Reformatie en de religieuze opwekkingen in de 18e en 19e eeuw.Vandaag de dag zijn christenen verdeeld over de vraag of gebedsgenezing nog plaatsvindt, maar hoe duid je dit eigenlijk theologisch? Wanneer mag je spreken van ‘goddelijke genezing’? En wat zijn de risico’s als je blijft verlangen naar bovennatuurlijke genezing? Miranda deed jarenlang onderzoek naar het fenomeen en deelt haar bevindingen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met theoloog en musicus Hanna Rijken. In bijna elke kerk staat hij wel: het orgel. Eeuwenlang hoorden gemeenteleden dit massale instrument iedere zondag in de kerk. En nog steeds zijn veel protestanten er verknocht aan. Zo zelfs dat het in sommige gemeenten het enige instrument is dat tijdens de dienst mag klinken. Judith, die opgroeide zonder orgel in de kerk, snapt die liefde voor het instrument niet zo. Voor Dick is het orgel juist pure nostalgie. Zijn jeugd bestond uit orgelles, Bach, samen psalmen zingen na het eten … Waarom zijn veel protestanten nou zo verknocht aan dat orgel? En waarom mag er in veel kerken tijdens de eredienst niet op een ander instrument gespeeld worden? Die grote liefde voor het orgel onder protestanten was niet altijd al aanwezig, weet Hanna. Calvijn noemde het orgel eens ‘de doedelzak van de duivel’. Hij snoeide, om de gemeentezang alle ruimte te geven, uiteindelijk bijna alle muzikale takken in de kerk weg. Maar dan barst rond 1640 de orgelstrijd uit. De uitkomst van deze discussie zou alles bepalend zijn voor hoe protestanten nu naar het instrument kijken. Hanna schetst in deze aflevering hoe het orgel zich heeft geëvolueerd tot het belangrijkste instrument in de kerk en legt uit waarom een band in sommige kerken echt ondenkbaar is, maar juist goed past bij kerken met een evangelicale spiritualiteit. ‘Het gaat niet alleen om smaak, maar ook om theologie. Het orgel hoort bij de klassiek-protestantse liturgie.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom heeft de Bijbel maar 66 boeken? Met bijbelwetenschapper Bert-Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar Bijbelwetenschappen aan de Vrije Universiteit.  Deze zomer schuift niet Daniël, maar journalist Judith de Ruiter aan. In de komende vijf weken bespreekt zij in de podcast ‘Van Avondmaal tot Zondeval’ iedere vrijdag samen met theoloog en journalist Dick Schinkelshoek én een expert vragen over kerkgeschiedenis en theologie. Deze week: hoe kwam de samenstelling van de protestantse Bijbel tot stand? Protestanten lezen al eeuwen uit een Bijbel met 66 boeken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is het allerminst. Zo telt de katholieke kanon wel 73 boeken en die van de Ethiopisch-orthodoxe kerk maar liefst 83. Waarom heeft de protestantse kanon een kleinere samenstelling? Hoe en wanneer kwam deze tot stand? En welke boeken haalden de selectie niet? Bert-Jan kent de ontstaansgeschiedenis van de Bijbel op zijn duim en legt haarfijn uit welke keuzes en hoe deze zijn gemaakt. In deze aflevering regent het dan ook aan belangrijke concilies en interessante (en bizarre) geschriften, die de shortlist niet haalden. Bijvoorbeeld een evangelie die vertelt hoe een kruis wegloopt uit het graf van Jezus … Waarom die laatste en de apocriefe en deuteronieke boeken niet in de selectie kwamen, maar boeken als Hooglied en de Openbaring van Johannes wel, is te wijten aan drie criteria, vertelt Bert-Jan. Na de strenge selectie is het kanon vooralsnog gesloten. Maar wat nou als de derde brief aan de Korinthiërs wordt gevonden? Kan het kanon dan weer worden heropend? Dit is aflevering 1/5 van de zomerpodcast Van Avondmaal tot Zondeval. Een podcast van theologen voor niet-theologen. Volgende week: waarom zingen we in de kerk zo graag bij een orgel?See omnystudio.com/listener for privacy information.