Dick en Daniël Geloven het Wel

Met Carin Slotboom-Meijers (CHE) en Arco den Heijer (Theologische Universiteit Utrecht). Moslims geloven dat de Koran rechtstreeks uit de hemel is neergedaald. Veel christenen kijken stiekem net zo naar de Bijbel. Maar zo is het niet gegaan: de Bijbel kwam eeuwenlang, stukje bij beetje door mensenhanden tot stand. En er kwam ook een heleboel níét in. Er waren tientallen evangeliën, waarvan er maar vier het Nieuwe Testament haalden; protestanten kennen 66 bijbelboeken, katholieken 73 en de Ethiopische Kerk heeft er meer dan tachtig. Hoe kun je dan blijven geloven dat dit boek van God komt?Carin kan zich goed voorstellen dat het spannend is: wat gebeurt er als je de Bijbel tot op het bot ontleedt, zoals zij dat zelf bij haar studie Nederlands met elke tekst deed? Ze raakte haar geloof niet kwijt - het werd juist rijker. Toch ziet ze haar eerstejaars nog altijd schrikken als ze ontdekken hoeveel menselijke keuzes er kwamen kijken bij het ontstaan van de Bijbel. Arco ging theologie studeren om antwoorden te vinden op zijn vragen. Die antwoorden kreeg hij niet, wél leerde hij de vragen beter begrijpen. Dick en Daniël bespreken met hen een aantal lastige gevallen: de vier evangeliën die zich niet altijd met elkaar laten rijmen, koning Manasse die in het ene Bijbelboek de grote schurk is en in het andere tot bekering komt, en het verschil tussen onfeilbaar en foutloos. Want als Matteüs de profeet Zacharia citeert maar hem Jeremia noemt - is dat een probleem, of gewoon een foutje waar Calvijn zijn schouders al over ophaalde? En wat betekent het eigenlijk dat de Bijbel 'geïnspireerd' is?Die rommelige ontstaansgeschiedenis hoeft je geloof niet te laten wankelen, betogen beiden. Integendeel: ze brengt de Bijbel juist dichterbij, in al zijn menselijkheid. Want ook God zelf werd mens. 'Mijn geloof in God en in Jezus is veel groter dan die vragen over de bijbeltekst.' Link naar enquête: https://ND.nl/DDeventSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Laurentine Van Landeghem (33). Hoe kun je katholiek opgroeien – gedoopt, communie, katholieke school – en tóch pas op je dertigste voor het eerst horen dat Jezus voor jou aan het kruis stierf? Laurentine veroverde als jonge Vlaamse ondernemer België met vier kledingwinkels, een eigen merk en tienduizenden volgers. Maar haar succes maakte haar niet gelukkig. Ze verkocht haar merk en zocht vervulling in zelfontwikkeling, new age, manifestatie en vision boards – tot een vrouw uit diezelfde spirituele wereld ineens over Jezus begon. Laurentine dacht dat ze gek geworden was. Toch knielde ze op een dag neer: 'Jezus, als u bestaat, laat het me dan zien.' In deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen vertelt Laurentine aan Dick en Daniël over die ommekeer – en over het gevoel bedrogen te zijn: waarom had niemand haar het evangelie ooit verteld? Ze schreef er een boek over, De leugens die we graag geloven, waarin ze zeven moderne 'waarheden' ontmaskert, van 'je bent genoeg' tot 'jij bepaalt je eigen waarheid'. Ook het welvaartsevangelie ziet ze als zo'n leugen met een christelijk sausje. Ze praat met Dick en Daniël over geloven mét of zónder een groot bekeringsmoment, over kerkelijke teleurstelling en scheuring, en over waarom ze uitgesproken pro-life werd, mede door haar eigen abortus. 'Ik ben gewoon heel dankbaar dat ik daar vergiffenis voor heb ontvangen.' Boek 'De leugens die we graag geloven': https://www.kokboekencentrum.nl/boek/de-leugens-die-we-graag-geloven/See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom wonen zoveel bevindelijk gereformeerden op de Biblebelt?Met John Exalto, universitair docent historische pedagogiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Een dorp vol kerken, reformatorische scholen, lange rokken en zwarte kousen: de Biblebelt roept bij veel Nederlanders een haast folkloristisch beeld op. Maar hoe komt het eigenlijk dat zoveel bevindelijk gereformeerden op die strook van Zeeuws-Vlaanderen tot Staphorst wonen?John groeide zelf op in Veenendaal en kent de Bijbelgordel van binnenuit. Dat zoveel reformatorische christenen bij elkaar wonen is niet alleen een geografisch, maar ook een religieus-cultureel fenomeen, legt John uit. Na de Afscheiding van 1834 beginnen steeds meer christenen zich in dezelfde regio te vestigen. Het reformatorische onderwijs blijkt daarin een belangrijke motor. Welke kenmerken moet zo’n dorp of stad hebben om tot de Biblebelt te behoren? Een harde grens is volgens John niet aan te wijzen, maar er zijn wel indicatoren. John legt uit welke deze zijn en neemt ons in deze aflevering mee in de geschiedenis en de cultuur van de Biblebelt. Waarom vallen vooral dorpen, en minder steden, onder de Biblebelt? Wat zijn opvallende culturele kenmerken binnen de gordel? En heeft het nog toekomst? Of valt hij straks uiteen in losse ‘verdikkingen’ rond de Veluwe en de Betuwe? Daarnaast ziet John een opvallende, nieuwe ontwikkeling op de Biblebelt: de opkomst van de Amerikaans geïmporteerde 'cultuuroorlog' die vooral zichtbaar wordt in het lhbti-debat. Wat betekent dat voor de toekomst van de gordel? ‘Het brengt zichzelf daarmee in gevaar?’Dit was de laatste aflevering van deze zomerserie Van Avondmaal tot Zondeval. Vanaf volgende week zitten Dick en Daniël weer samen aan tafel.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met priester en moraaltheoloog Anton ten Klooster (Tilburg University).  Protestantse dominees trouwen, evangelische voorgangers hebben meestal een partner, en zelfs in de orthodoxe en Anglicaanse kerken kunnen priesters een gezin hebben. Waarom kiest de Rooms-Katholieke Kerk dan voor het celibaat?  Anton werd op zijn 26e de jongste priester van het Aartsbisdom Utrecht. Hoewel hij opgroeide in een protestants gezin, voelde hij zich tijdens een schoolreisje naar Rome onverwacht thuis in de katholieke kerk. ‘Ik ben thuisgekomen en nooit meer weggegaan.’ Niet veel later voelt hij een verlangen voor het priesterschap. Zo’n keuze maak je niet zomaar, want kiezen voor de kerk betekent ook het uitsluiten van een romantische relatie. Anton onderzocht zelf zes jaar lang of zijn verlangen echt een roeping was. Hij legt uit wat er in zo’n proces op je afkomt. Maar welke (Bijbelse) argumenten zijn er eigenlijk voor het celibaat? En waar komt het vandaan? Anton legt uit waar de wortels van het celibaat liggen, hoe de praktijk van onthouding uitgroeide tot een vaste discipline in de katholieke kerk en waarom Luther juist brak met deze traditie. Het is daarnaast ook nog maar de vraag of het celibaat toekomst heeft nu het aantal priesters afneemt. Afschaffen dus, dat celibaat? Maar dan gaat er volgens Anton iets verloren wat je nooit meer terugkrijgt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Miranda Klaver. Godsdienstsocioloog aan de Vrije Universiteit Amsterdam.De leus ‘God geneest iedereen’ van Tom de Wal stond afgelopen tijd weer volop in de belangstelling. Hoewel deze uitspraak ook door veel evangelische christenen in twijfel wordt getrokken, is het bidden om genezing een van de kernaspecten van de evangelische beweging. Waarop baseren evangelische christenen dat geloof?Sinds bekende genezingspredikers uit de Verenigde Staten als T.L. Osborn eind jaren vijftig het Malieveld vulden met duizenden mensen, is de interesse in het gebruik enorm gegroeid.   Maar hoe zat het al die eeuwen hiervoor? Waren christenen in Nederland gebedsgenezing eeuwenlang gewoon vergeten? Zeker niet, zegt Miranda, ‘er zijn altijd opwekkingsbewegingen geweest waarin gebedsgenezing werd verkondigd’. Ze neemt ons mee van de Vroege Kerk - waar ziekte als demonische macht werd beschouwd - naar de Middeleeuwen, de Reformatie en de religieuze opwekkingen in de 18e en 19e eeuw.Vandaag de dag zijn christenen verdeeld over de vraag of gebedsgenezing nog plaatsvindt, maar hoe duid je dit eigenlijk theologisch? Wanneer mag je spreken van ‘goddelijke genezing’? En wat zijn de risico’s als je blijft verlangen naar bovennatuurlijke genezing? Miranda deed jarenlang onderzoek naar het fenomeen en deelt haar bevindingen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met theoloog en musicus Hanna Rijken. In bijna elke kerk staat hij wel: het orgel. Eeuwenlang hoorden gemeenteleden dit massale instrument iedere zondag in de kerk. En nog steeds zijn veel protestanten er verknocht aan. Zo zelfs dat het in sommige gemeenten het enige instrument is dat tijdens de dienst mag klinken. Judith, die opgroeide zonder orgel in de kerk, snapt die liefde voor het instrument niet zo. Voor Dick is het orgel juist pure nostalgie. Zijn jeugd bestond uit orgelles, Bach, samen psalmen zingen na het eten … Waarom zijn veel protestanten nou zo verknocht aan dat orgel? En waarom mag er in veel kerken tijdens de eredienst niet op een ander instrument gespeeld worden? Die grote liefde voor het orgel onder protestanten was niet altijd al aanwezig, weet Hanna. Calvijn noemde het orgel eens ‘de doedelzak van de duivel’. Hij snoeide, om de gemeentezang alle ruimte te geven, uiteindelijk bijna alle muzikale takken in de kerk weg. Maar dan barst rond 1640 de orgelstrijd uit. De uitkomst van deze discussie zou alles bepalend zijn voor hoe protestanten nu naar het instrument kijken. Hanna schetst in deze aflevering hoe het orgel zich heeft geëvolueerd tot het belangrijkste instrument in de kerk en legt uit waarom een band in sommige kerken echt ondenkbaar is, maar juist goed past bij kerken met een evangelicale spiritualiteit. ‘Het gaat niet alleen om smaak, maar ook om theologie. Het orgel hoort bij de klassiek-protestantse liturgie.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom heeft de Bijbel maar 66 boeken? Met bijbelwetenschapper Bert-Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar Bijbelwetenschappen aan de Vrije Universiteit.  Deze zomer schuift niet Daniël, maar journalist Judith de Ruiter aan. In de komende vijf weken bespreekt zij in de podcast ‘Van Avondmaal tot Zondeval’ iedere vrijdag samen met theoloog en journalist Dick Schinkelshoek én een expert vragen over kerkgeschiedenis en theologie. Deze week: hoe kwam de samenstelling van de protestantse Bijbel tot stand? Protestanten lezen al eeuwen uit een Bijbel met 66 boeken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is het allerminst. Zo telt de katholieke kanon wel 73 boeken en die van de Ethiopisch-orthodoxe kerk maar liefst 83. Waarom heeft de protestantse kanon een kleinere samenstelling? Hoe en wanneer kwam deze tot stand? En welke boeken haalden de selectie niet? Bert-Jan kent de ontstaansgeschiedenis van de Bijbel op zijn duim en legt haarfijn uit welke keuzes en hoe deze zijn gemaakt. In deze aflevering regent het dan ook aan belangrijke concilies en interessante (en bizarre) geschriften, die de shortlist niet haalden. Bijvoorbeeld een evangelie die vertelt hoe een kruis wegloopt uit het graf van Jezus … Waarom die laatste en de apocriefe en deuteronieke boeken niet in de selectie kwamen, maar boeken als Hooglied en de Openbaring van Johannes wel, is te wijten aan drie criteria, vertelt Bert-Jan. Na de strenge selectie is het kanon vooralsnog gesloten. Maar wat nou als de derde brief aan de Korinthiërs wordt gevonden? Kan het kanon dan weer worden heropend? Dit is aflevering 1/5 van de zomerpodcast Van Avondmaal tot Zondeval. Een podcast van theologen voor niet-theologen. Volgende week: waarom zingen we in de kerk zo graag bij een orgel?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met hardstyle-dj Sefa Vlaarkamp (26) die de weg naar de kerk vond. Ruim een jaar geleden was Sefa al eens te gast bij Dick en Daniël. Toen leefde hij nog van weekend naar weekend, met optredens voor tienduizenden op festivals als Defqon.1. Hij had echter het geloof ontdekt. De God die onvoorwaardelijk vergeeft liet hem niet los. Sindsdien heeft hij er een hele geloofsreis op zitten. Met Pasen deed Sefa belijdenis en werd hij in Katwijk gedoopt door ds. Gerard van Zanden. Zijn dooptekst kwam uit Efeze 5: 'U was voorheen duisternis, maar nu bent u licht in de Heere.'Zijn geloof doet hem intussen worstelen met tal van keuzes. Kan hij de hardstyle-wereld combineren met zijn leven met God? Sefa krijgt kritiek van twee kanten: de een medegelovige vindt dat hij moet stoppen, de ander vindt dat hij juist in de hardstyle-wereld moet blijven om daar te getuigen. Het aantal optredens bracht hij terug, van zo'n zestig in 2024 naar twintig in 2025, tot hij sinds september vorig jaar geen draaitafel meer aanraakte. Dat is ook een rouwproces, bekent hij: afstand nemen van een leven dat hem sinds zijn negende jaar vertrouwd was.  Dit jaar zou hij toch, na lang aarzelen, op hardstyle-festival Defqon.1 staan. Voor de duizenden bezoekers wilde hij in hun muziektaal iets laten zien van zijn eigen geloofsweg. Maanden werkte hij eraan, maar door de hittegolf werd het festival afgelast. Wat toen gebeurde, was heel gek: een paar jaar terug zou hij zielig in een hoekje gaan zitten, nu voelde Sefa opluchting. Hij ziet er de geestelijke betekenis wel van in. In september staat Sefa in de Jaarbeurs. Dan wil hij met duizenden mensen tegelijk oude psalmen en gezangen gaan zingen. Aflevering #193 Dick en Daniël: Wat heeft hardstyle-dj Sefa in de refobubbel te zoeken? https://open.spotify.com/episode/0iohj2LehAhyvb19JlBR77?si=UdvxLLkIRy-lmt2bXqXz1Q ✏️Interview Nederlands Dagblad (Houvast)https://www.nd.nl/geloof/geloof/1228515/dj-sefa-vindt-de-psalmen-in-de-berijming-van-1773-geweldig-de 📺 Optredens van Sefa op Defqon.1 https://youtu.be/5mEWXmS3cnM (2022) en https://youtu.be/TR7mmkZuIuk?si=iwIOGBISsR3uWVDn (2024)See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met socioloog en oud-RD-hoofdredacteur Chris Janse en HHK-dominee Johan van Vugt.Er is nog één traditioneel protestants kerkgenootschap dat groeit: de Hersteld Hervormde Kerk. Meer dan 600 leden kwamen erbij vorig jaar, een groei die met name komt door overstappers uit andere protestantse kerkgenootschappen. De grootste groep komt over uit de Gereformeerde Gemeenten, zegt Chris. ‘Kerkelijke overgangen gaan meestal van rechts naar links, van zwaar naar minder zwaar.’Maar is dat de hele verklaring? Johan vindt het te makkelijk om de reden van overstappen te reduceren tot lange broeken en verboden televisies. In zijn vroegere gemeente Kruiningen hoorde vooral verhalen over geestelijke nood: mensen die jarenlang dachten dat het heil niet voor hen was, en huilend aan tafel zaten toen ze voor het eerst hoorden dat het ook voor hen kon. Chris erkent die nood, maar ziet ook een keerzijde: is een toename van avondmaalsgangers een goede ontwikkeling of wijst dat juist op oppervlakkigheid? ‘Als je historisch kijkt, zijn kerken met een hoge avondmaalsdeelname er niet rechtzinniger op geworden.’Ondertussen verandert de toestroom ook de HHK zelf. Inmiddels heeft bijna de helft van de predikanten geen hervormde achtergrond meer. Johan blijft erbij dat de kerk hervormd wíl zijn – een gezindheid van saamhorigheid en ruimte binnen brede marges – maar ziet ook hoe in sommige gemeenten het zangtempo, de kledingstijl en het verenigingsleven langzaam verschuiven richting de cultuur die nieuwkomers meebrengen.Tot slot blikken Chris en Johan vooruit. Nu de Christelijke Gereformeerde Kerken uiteenvallen, vraagt Johan zich hardop af of afgescheiden kerken niet gewoon moeten terugkeren naar de 'moederkerk'. Chris ziet vooral veel praktische hobbels. #85 - Waarom de GerGem nooit de reformatorische zuil zullen opgevenhttps://open.spotify.com/episode/7i3doTyPUJk4LPus70kSYk?si=99tLKFzxQpCt8U5hRBee2g (met Chris Janse) #156 Waarom de hersteld-hervormden zo aantrekkelijk zijn voor refo’shttps://open.spotify.com/episode/0QzyFe6nzV6K92VTj9cZui?si=ahgdthJwTfCmUWFXPrJOHg (met Wim van Vlastuin)Interview wijlen dominee Aart Moerkerken:https://www.nd.nl/geloof/protestant/1151458/dominee-aart-moerkerken-stempelde-de-gereformeerde-gemeenten-ikSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Met columnist Annemarie van Heijningen (Nederlands Dagblad) en emeritus hoogleraar Erik de Boer (Theologische Universiteit Utrecht). Inmiddels heeft drie op de tien Nederlanders een tattoo, en ook in de kerk duiken ze steeds vaker op. Daniël heeft zelf een klein kruisje op zijn pols, Dick voelt vooral aarzeling – hij vindt het zelfs een beetje ordinair. Maar wat zegt het christelijk geloof er eigenlijk over? Erik liet pas op latere leeftijd een Coventry-kruis van drie spijkers tatoeëren, met de initialen van hem en zijn vrouw eronder: samen aan de voet van het kruis. Voor hem is het verbod in Leviticus 19 minder hard dan het lijkt – in de Griekse vertaling staat er 'geprikte letters', precies wat Paulus bedoelt als hij schrijft dat hij 'de stigmata van Christus' in zijn lichaam draagt. Dick zet de klassieke bezwaren op een rij: van kerkvader Basilius tot het merkteken van het beest en het lichaam als tempel van de Heilige Geest. Annemarie vertelt over haar zoon, die zijn hele arm vol liet zetten. Het gesprek gaat over toewijding: aan wie verbind je je met wat je in je huid laat etsen? Over rouwtattoos, over hoe je als ouder het gesprek aangaat, en over de overgrootvader die zich ná zijn bekering zó schaamde voor 'geloof, hoop en liefde' op zijn arm dat hij voortaan lange mouwen droeg. En geen zorgen: dit is geen oproep om naar de tattooshop te rennen. Essay van Daniël over zijn tatoeage: https://www.nd.nl/opinie/opinie/551112/essay-ik-heb-een-tattoo-laten-zettenSee omnystudio.com/listener for privacy information.